Stoel van Heilige Lutgardis op Topstukkenlijst

De Sint-Lutgardisstoel, het oudste zitmeubel in Vlaanderen, is beschermd als Vlaams topstuk. Deze zeldzame middeleeuwse stoel wordt sinds 2020 bewaard in de Sint-Odulphuskerk in Borgloon, waar ook het eeuwenoude vruchtbaarheidsritueel rond de stoel in ere wordt gehouden. ​

Vlaams minister van Cultuur Jan Jambon: “Sinds zijn ontstaan is de zeldzame stoel in de regio Sint-Truiden – Borgloon – Tongeren gebleven, de streek waar ook de cultus van de Heilige Lutgardis zijn wortels heeft. De Sint-Lutgardisstoel is bovendien drager van een oud vruchtbaarheidsritueel, dat als immaterieel erfgoed kan worden beschouwd. Ik ben dan ook verheugd dat ik deze stoel op de Topstukkenlijst kan plaatsen.”

Een stoel met een geschiedenis

De stoel van Heilige Lutgardis stamt uit de periode 1190-1210 en was waarschijnlijk een fragment van het koorgestoelte van het Sint-Katharinaklooster bij Sint-Truiden, ​ waar de jonge Lutgardis van Tongeren (1182-1246) intrad. In 1231 verhuisde de stoel samen met de zusters van het Sint-Katharinaklooster naar de abdij van Nonnenmielen in Metsteren (Sint-Truiden). Pas in 1836 kwam de stoel terecht in het cisterciënzerinnenklooster Mariënlof te Kerniel. Na het vertrek van de zusters in 2020 kreeg de stoel zijn nieuwe bestemming in de parochiekerk Sint-Odulphus te Borgloon. ​

Middeleeuws cultusobject

De stoel heeft van oudsher een grote spirituele waarde. Vrouwen met een kinderwens namen plaats op de stoel en vroegen vervulling van hun kinderwens of baden voor een voorspoedige bevalling. Dat eeuwenoude ritueel wordt in ere gehouden in de Sint-Odulphuskerk zoals het ook ten tijde van de zusters gebruikelijk was. Op die manier herbergt de stoel ook een stukje immaterieel erfgoed. ​
​

Over de topstukkenlijst

Het Topstukkendecreet zorgt voor de bescherming van roerend cultureel erfgoed dat voor de Vlaamse Gemeenschap in Vlaanderen bewaard moet blijven. Het gaat om objecten met een bijzondere archeologische, historische, cultuurhistorische, artistieke of wetenschappelijke betekenis.

Op basis van het decreet wordt een Topstukkenlijst van zeldzame en onmisbare voorwerpen en verzamelingen opgesteld. Voor die beschermde voorwerpen gelden speciale beschermingsmaatregelen en uitvoerbeperkingen. Omdat aan het behoud van dit erfgoed groot belang wordt gehecht, is het ook mogelijk er restauratiesubsidies voor aan te vragen.

Heeft u vragen voor het Departement Cultuur, Jeugd en Media? Neem dan contact op met Mattijs Deraedt, adjunct-woordvoerder van het Departement Cultuur, Jeugd en Media, via mattijs.deraedt@vlaanderen.be of 02 553 42 89.

Heeft u vragen voor het kabinet van Vlaams minister van Cultuur Jan Jambon? Neem dan contact op met woordvoerder Olivier Van Raemdonck via olivier.vanraemdonck@vlaanderen.be of 0470 99 91 01.

Heeft u vragen voor de kerkfabriek Sint-Odulphus in Borgloon? Neem dan contact op met voorzitter Wilfried Grommen via wilfried_grommen@hotmail.com of 0479 97 79 35.