Maria Lactans-sculptuur aangekocht door Vlaamse Gemeenschap via Topstukkenfonds

De Vlaamse Gemeenschap heeft een Maria Lactans-sculptuur uit de vroege 13^e eeuw aangekocht. Dit gebeurde via het Topstukkenfonds, dat de verwerving van topstukken als doel heeft. Het werk wordt opgenomen in de Topstukkenlijst en M Leuven krijgt het in langdurige bruikleen.

Het gaat om een Maria Lactans uit de vroege 13de eeuw, die vervaardigd is in Verona. De vervaardiger is vermoedelijk de Veronese beeldhouwer Brioloto de Balneo, voor kenners bekend van het grote rosetraam in de San Zeno Basiliek in Verona. Het Mariabeeld is vervaardigd uit Marmo rosso di Verona, een soort kalksteen eigen aan de Noord-Italiaanse regio.

Belang voor het collectieve geheugen

De sculptuur beantwoordt aan alle criteria van het Topstukkendecreet. In Vlaanderen is er geen enkel vergelijkbaar beeld uit die periode en traditie bewaard van een dergelijke grootte en artistieke kwaliteit.

Het werk huisde vele jaren in privécollecties. In de 19^e eeuw vertoefde het beeld bij een collectioneur in Verona, waar het beeld gemaakt is. Daarna maakte het werk deel uit van de bekende Stroganoff-collectie in Rome. In 1923 verwierf Adolphe Stoclet het beeld van de familie Stroganoff. Adolphe Stoclet bouwde een eclectische kunstverzameling uit. Als belangrijke getuige van die collectie is de Maria Lactans ook van belang voor het collectieve geheugen.

Dit topstuk wordt nu door Vlaams minister van Cultuur Jan Jambon in langdurige bewaring gegeven aan M. Het stuk biedt een internationale context en referentie voor de rijke collectie laatmiddeleeuwse sculpturen uit de Nederlanden van het museum. Het gaat om een bijzondere toevoeging aan de collectie.

Vlaams minister van Cultuur Jan Jambon is verheugd met de aankoop: “Het is een verrijking voor de collectieve kunstcollectie in Vlaanderen. Dankzij de expertise van M en experten uit verschillende musea hebben we dit werk naar waarde kunnen schatten. Er zijn slechts zes gelijkaardige beelden wereldwijd bekend, waarvan er twee in Italië terug te vinden zijn. Dit werk is het best bewaarde van de reeks, met resten originele polychromie.”

Internationaal kenniscentrum

“We zijn verheugd het topstuk in M te verwelkomen en zijn de Vlaamse Gemeenschap zeer dankbaar voor deze langdurige bruikleen. Sinds de opstart van M 12 jaar geleden, profileert het museum zich steeds sterker als een kenniscentrum van middeleeuwse beeldhouwkunst, ook internationaal”, vertelt Denise Vandevoort, voorzitter van de Raad van Bestuur van M en Leuvens schepen van cultuur.

Uitzonderlijke romaanse sculptuur

De Maria Lactans is een bijzonder werk en was bijvoorbeeld eerder te zien in het Cleveland Museum of Art. Diensthoofd collecties van M, Marjan Debaene legt uit: “In Belgische collecties is het naar mijn kennis het enige gekende voorbeeld van religieuze Italiaanse romaanse sculptuur van die kwaliteit en omvang. Bovendien met een voor die tijd nog zeer zeldzame iconografie, namelijk Maria die het kindje Jezus de borst geeft, wat op een zeer intieme manier is weergegeven. Het stuk is nog in bijzonder goede toestand en vertoont een grote monumentaliteit We verwelkomen het unieke werk met veel plezier en kijken uit naar verder onderzoek. Deze verwerving kadert ook binnen de beleidslijn om de collectie middeleeuwse Brabantse beeldhouwkunst van M verder te contextualiseren met topkwaliteit uit andere Europese beeldhouwcentra.”

Maria Lactans © Jan van EschMaria Lactans © Jan van Esch

Over het Topstukkendecreet

Het Topstukkendecreet zorgt voor de bescherming van roerend cultureel erfgoed dat voor de Vlaamse Gemeenschap in Vlaanderen bewaard moet blijven. Het gaat om objecten met een bijzondere archeologische, historische, cultuurhistorische, artistieke of wetenschappelijke betekenis. Het bekendste erkende topstuk uit de collectie M is ‘Het laatste avondmaal’ van Vlaamse Meester Dieric Bouts, dat te zien is in de Sint-Pieterskerk in Leuven.

Op basis van het decreet wordt de Topstukkenlijst van zeldzame en onmisbare voorwerpen en verzamelingen opgesteld. Deze lijst bevat op dit moment 786 individuele ​ objecten en 104 verzamelingen. Voor deze beschermde voorwerpen en verzamelingen gelden speciale beschermingsmaatregelen en uitvoerbeperkingen.

Op basis van dit decreet werd ook het Topstukkenfonds opgericht. De middelen van dit fonds worden aangewend voor de restauratie van in de Topstukkenlijst opgenomen stukken en voor de aankoop van topstukken. Het Topstukkenfonds koopt zowel stukken aan die reeds in de Topstukkenlijst opgenomen werden als erfgoed dat niet in deze lijst werd opgenomen maar wel beantwoordt aan de inhoudelijke criteria ‘zeldzaam en onmisbaar’ van het Topstukkendecreet. Niet in de Topstukkenlijst opgenomen cultuurgoederen worden dan na verwerving op de Topstukkenlijst geplaatst.

Contactpersonen